Door gewrichtsslijtage (artrose) kan de
heup ernstig worden aangetast, maar ook een gewrichtsontsteking of een ongeval
kan leiden tot uitgebreide beschadigingen in het gewricht. Een pijnlijke heup
kan de mogelijkheid om een normaal, mobiel leven te leiden ernstig beperken.
Het plaatsen van een totale heupprothese is een chirurgische oplossing waarbij
de zieke (versleten) onderdelen van de heup verwijderd worden en vervangen door
een nieuw, kunstmatig heupgewricht. Deze kunstmatige onderdelen worden een prothese
genoemd. De belangrijke doelstellingen van de heupprothese chirurgie zijn de
pijnklachten van de versleten heup te verhelpen en de functie van het heupgewricht
sterk te verbeteren. Het plaatsen van een heupprothese is meer en meer een routine
ingreep geworden, zeker met de continue vergrijzing van de bevolking. De afgelopen
25 jaar zijn er zoveel grote veranderingen en verbeteringen geweest op het vlak
van het ontwerpen van de prothese, de chirurgische ingreep zelf en de nodige
verdoving voor de operatie, dat de functionele resultaten voor meer dan 90%
van de patiënten als zeer succesvol wordt omschreven.
Er zijn een groot aantal soorten heupprothesen
op de markt, de orthopeed zal rekening houdend met jouw leeftijd, functionele
wensen en de bevindingen tijdens de ingreep bepalen welke voor de meest geschikte
totale heupprothese is.
Er is een enorme evolutie geweest in de heupprothesechirurgie,
er wordt nog steeds verder gezocht naar de zwakke factoren in de componenten
om de overlevingsduur van de heupprotheses zoveel mogelijk te verlengen.
Om de functie van het nieuwe heupgewricht beter te begrijpen
is het noodzakelijk om enig inzicht te hebben in een normaal heupgewricht (zie
anatomie normale heup).
de cementloze heupprothese
Er wordt een steelprothese geplaatst in het dijbeenkanaal
en een bolvormige cup in de heupkom. Het oppervlak van de metalen prothese,
zowel de component die in het femur (bovenbeen) en in de heupkom wordt geplaatst,
is voorzien van een fijne laag met een poreus aspect. Hierdoor wordt het bot
dat rond de prothese en in nauw contact komt met het oppervlak gestimuleerd
om in de prothese in te groeien.
De kop van de heupprothese is ofwel een metaal legering (meestal
kobalt en chroom ofwel van keramiek) dat een gewricht maakt met de metalen schelp
(de cup) in het bekken. De binnenzijde van de cup in de heupkom kan bestaan
uit polyethyleen, metaal of ceramic. Dit geeft de volgende mogelijke combinaties:
polyethyleen/metaal
keramiek/keramiek
metaal/metaal
Al meer dan dertig jaar wordt gebruik gemaakt van polyethyleen,
een soort zeer duurzame plastic-component als het ware, die tussen de beide
oppervlakken op de heupkop en in de heupkom wordt geplaatst. Naarmate de jaren
vorderden en de follow-up van de prothesen meer aandacht kreeg werd het duidelijk
dat de duurzaamheid van de prothese zeer sterk afhankelijk was van de slijtagecapaciteiten
van het polyethyleen.
Bij de revisies van prothesen werden biopten genomen van de weefsels rond de
prothese en onderzocht. Het bleek dat deze zeer veel kleine deeltjes polyethyleen
afbraakproducten bevatten en dat de dikte van het oorspronkelijke polyethyleen
component dramatisch afgenomen was. Deze deeltjes werden in vele studies verantwoordelijk
gesteld voor locale ontstekingsreacties, botontkalking of het sterk verminderen
van de lokale botmassa en het loskomen van de prothese. Vooral deze botontkalking
door de deeltjes is een zeer verontrustende factor voor de orthopedisch chirurg.
De kwaliteit van het polyethyleen is echter sterk verbeterd door intensieve
studie en nieuwe ontwikkelingen, toch zien we dat veel grote heupcentra toch
overschakelen op de 'metaal op metaal' of 'keramiek op keramiek' heupprothesen
om de zwakke factor, het polyethyleen, uit te schakelen. Voor meer informatie
over de operatie en de periode erna, zie totale heupprothese,
de operatie.
gecementeerde totale heupprothese
Soms is de botkwaliteit onvoldoende om een stevige en stabiele
fixatie te bekomen van de prothese. Dan worden de prothesecomponenten aan het
bot gefixeerd door middel van botcement. Deze optie wordt echter tegenwoordig
zo weinig mogelijk gebruikt, zeker bij de heupdysplasie patiënten, wordt
het gebruik van botcement vermeden! Voor meer informatie over de operatie en
de periode erna, zie totale heupprothese, de operatie.
