Heup.info

Als hip-resurfacing geen optie is en wanneer door secundaire artrose bij de dysplastische heup, de symptomen zo uitgesproken worden dat een operatieve ingreep overwogen moet worden, kan de heupprothese een prima oplossing zijn; de resultaten qua pijnklachten en functieverbetering bij het plaatsen een heupprothese zijn beter en meer voorspelbaar dan deze van een heuposteotomie. De resultaten op lange termijn zijn echter minder goed dan bij deze patiënten waar dezelfde prothese geplaatst wordt voor een gewone heupartrose, dit kan verklaard worden door de andere anatomie van de dysplastische heup en de jongere leeftijd waarop de ingreep al uitgevoerd wordt bij dysplasie patiënten.

In die gevallen waar er een meer uitgesproken dysplasie is van het bekken (acetabulum) en de heupkop en femur (dijbeen) moet geopteerd worden voor een totale heupprothese; in deze gevallen is de kans dat er een adequate fixatie van de prothesecomponenten van een resurfacing hip meer dan vijf jaar blijft bestaan, immers te klein!
Er zijn een groot aantal soorten heupprothesen op de markt, de orthopeed zal rekening houdend met uw leeftijd, functionele wensen en de bevindingen tijdens de ingreep bepalen welke voor u de meest geschikte totale heupprothese is.

de cementloze heupprothese

De kop van de heupprothese is ofwel een metaal legering (meestal kobalt en chroom ofl van keramiek) dat een gewricht maakt met de metalen schelp (de cup) in het bekken. De binnenzijde van de cup in de heupkom kan bestaan uit polyethyleen, metaal of keramiek. Dit geeft de volgende mogelijke combinaties:

Al meer dan dertig jaar wordt gebruik gemaakt van polyethyleen, een soort zeer duurzame plastic-component als het ware, die tussen de beide oppervlakken op de heupkop en in de heupkom wordt geplaatst. Naarmate de jaren vorderden en de follow-up van de prothesen meer aandacht kreeg werd het duidelijk dat de duurzaamheid van de prothese zeer sterk afhankelijk was van de slijtagecapaciteiten van het polyethyleen.

Bij de revisies van prothesen werden biopten genomen van de weefsels rond de prothese en onderzocht. Het bleek dat deze zeer veel kleine deeltjes polyethyleen afbraakproducten bevatten en dat de dikte van het oorspronkelijke polyethyleen component dramatisch afgenomen was! Deze deeltjes werden in vele studies verantwoordelijk gesteld voor locale ontstekingsreacties, botontkalking of het sterk verminderen van de lokale botmassa en het loskomen van de prothese. Vooral deze botontkalking door de deeltjes is een zeer verontrustende factor voor de orthopedische chirurg! De kwaliteit van het polyethyleen is echter sterk verbeterd door intensieve studie en nieuwe ontwikkelingen, toch zien we dat veel grote heupcentra toch overschakelen op de “metaal op metaal” of “keramiek op keramiek” heupprothesen om de zwakke factor, het polyethyleen, uit te schakelen.

gecementeerde totale heupprothese

hybride prothese

Er moet steeds naar gestreefd worden om de heup op een anatomisch zo normaal mogelijk positie te plaatsen, in die gevallen waar de heupkop in het bekken een nieuwe kom gecreëerd heeft, betekent dat dus dat het gewricht naar beneden moet verplaatst worden, er zal dan ook een verlenging van uw been ontstaan op deze manier. Soms moet echter een compromis gesloten worden, want de weke delen structuren rond de heup (bloedvaten, spieren, zenuwen) kunnen eigenlijk maar een beperkte hoeveelheid tractie veroorzaken: teveel verlengen of verplaatsen kan dan aanleiding geven tot complicaties (zenuwuitval).

Aan de heupkom zijde wordt er naar gestreefd om een cementloze cup te plaatsen, die een zo groot mogelijke bedekking door het bot heeft; op die manier kan een stevige fixatie en ingroei in het bot bekomen worden.

Men kan de keuze maken om de cup van de prothese te plaatsen op de plaats waar de heupkop zich nu bevindt of op de plaats waar hij eigenlijk had moeten staan bij een normale anatomie. De laatste optie is beter: er is een grotere hoeveelheid normaal bot aanwezig op die plaats (en dus een betere mogelijkheid om de cup te plaatsen en fixeren in stevig bot, wat de overlevingsduur van de prothese bevordert), het been kan verlengd worden en de spierfunctie rond de heup zal verbeteren, want de normale anatomie wordt zoveel mogelijk hersteld op deze manier.

De eerste optie moet soms toch toegepast worden omdat een correctie, bijvoorbeeld door littekenvorming na vroegere ingrepen, niet mogelijk is. Er is echter veel meer kans op loslating van de prothese (slechte botkwaliteit rond de cup), meer kans op luxatie en minder correctie van het beenlengteverschil.

De keuze moet vooraf met de patiënt besproken worden, hoewel dit niet kan voorkomen dat soms tijdens de ingreep voor een andere optie moet gekozen worden om een zo goed mogelijk resultaat te bekomen.

de nieuwste techniek voor de dysplatische heup aan de bekkenzijde

Ook door het polyethyleen, de plastiek component in de cup, van vorm te veranderen kunnen we de dysplastische afwijkingen van de heup beter opvangen en een betere stabiliteit bekomen. Hierbij is de metalen schelp in de heupkom nog steeds sferisch van vorm maar het polyethyleen is asymmetrisch, hierdoor kunnen we de kop van de heupprothese toch nog een andere plaats geven in de metalen prothesecomponent in de heupkom.

Op het figuur hiernaast is er sprake van een groot defect aan de bovenrand van de heupkom, Dit werd opgevangen door een zeer grote cup te plaatsen in de heupkom, met een asymmetrisch polyethyleen kunnen we de heupkop toch op normale hoogte in het bekken plaatsen. Met een symmetrische poly-ethyleen zou de kop echter véél hoger gezeten hebben met een minder goede spierfunctie als gevolg.

Met een nieuwe generatie asymmetrische cups (in plaats van sferisch zijn deze cups OVAAL!) kunnen botdefecten, die vaak optreden aan de acetabulaire zijde bij een heupdysplasie, beter opgevangen worden. Door deze techniek is een betere, stabielere fixatie van de cup in het bekken mogelijk en is er veel minder noodzaak om met bottransplantaten om defecten op te vullen. Met bottransplantaten wordt bedoeld bot dat gebruikt wordt bij een ingreep wanneer blijkt dat de kwaliteit of de hoeveelheid bot van de patiënt zelf in het operatiegebied, onvoldoende is. Er kan gebruik gemaakt worden van het eigen bot van de patiënt, dat dan op een andere plaats in het lichaam gehaald wordt (zoals de bekkenkam bijvoorbeeld) of er kan gebruik gemaakt worden van ingevroren bot, afkomstig van donoren.

afwijkingen die andere behandelingsopties vereisen

Aan de femorale zijde, zijn er, zoals eerder gemeld ook afwijkingen die het noodzakelijk maken om soms andere behandelingsopties te gebruiken: Het femorale kanaal, dit is het mergkanaal in het bot van het dijbeen, is vaak zeer smal zodat er kleinere en smallere femorale prothesecomponenten moeten voorzien worden.

Soms moet een verkortingsosteotomie uitgevoerd worden, een stukje van het femur wordt verwijderd. Dit is aan te raden in die gevallen waar een verlenging van meer dan 4 centimeter ontstaat tijdens de operatieprocedure. Soms moet tegelijk ook een rotatie afwijking in het dijbeen op deze manier meegecorrigeerd worden. De nek van een dysplastische heup is veel korter dan normaal. Op de prothese in het bovenbeen zit bovenaan een steel, de nek van de prothese genoemd. Daarop past de kop, die kop kan echter door de manier van uitboren een bepaalde lengte geven: wordt het diep uitgeboord dan zal de nek van de prothese diep in de kop inzakken, wordt de kop slechts beperkt uitgeboord dan zal het steeltje niet zo diep kunnen zakken en dus een grotere lengte geven. Bij heupsdysplasie gevallen is er meestal een korte lengte te voorzien.

Soms is de vorm van het femur zodanig afwijkend dat, ondanks de enorme keuze uit heupprotheses die er tegenwoordig bestaat, geen enkele prothesevorm overeenkomt met de vorm van het femur van de patiënt. Dan wordt een 'custom made' prothese gemaakt, dit is een prothese volledig op maat gemaakt op basis van de vorm van het beenmergkanaal van het bovenbeen bij de patiënt.

Ook de weken delen structuren (bloedvaten, pezen, zenuwen) rond de dysplastische heup geven mogelijk problemen, door de jarenlange dwangstand (contractuur) en verkorting van het been, zijn bepaalde structuren nooit uitgegroeid tot de lengte die ze normaal gezien hadden moeten halen. Een acute verlenging gedurende de ingreep is in bepaalde gevallen dan ook onhaalbaar of houdt teveel risico’s in op beschadiging van deze structuren.

mogelijke gevolgen na totale heupprothese bij de dysplastische heup

Blijvend manklopen doordat de spieren rond het heupgewricht niet voldoende op spanning komen en niet krachtig genoeg zijn. Door deze verminderde tonus in de spieren is ook de kans op een luxatie van de heup groter. Gezien de soms complexe ingreep die nodig kan zijn, is er een verhoogde kans op een letsel van de nervus ischiadicus, een belangrijke zenuw die dicht bij de heup loopt. Indien de lengte met meer dan 4 cm toeneemt, is er een substantieel grotere kans op een letsel van deze zenuw; bij dysplasiepatiënten kreeg deze zenuw immers nooit de kans om tot een volledige lengte te groeien! De kans op een lengteverschil tussen geopereerde en niet geopereerde been is groter na een heupprothese bij een dysplastische heup.

voor en na de operatie


voor de operate		na de operatie

Voor meer informatie over de operatie en de periode erna, zie totale heupprothese, de operatie.

totale heupprothese bij heupdysplasie